آریتمی قلبی (Cardiac arrhythmia) یک وضعیت پاتولوژیک است که به نام های اختلال ریتم قلب یا ضربان نامنظم قلب نیز شناخته میشود. این وضعیت ممکن است به دلیل عوامل مختلفی در سیستم عصبی رخ دهد. اگر دچار این نوع بیماری قلب هستید و نیاز دارید که به پزشک متخصص قلب و عروق مراجعه کنید، می توانید از نرس کو مرکز پزشکی و پرستاری در منزل یزد، وقت خود را رزرو کنید.
در ادامه این مقاله، علل وضعیت آریتمی قلبی و روش های پیشگیری از آریتمی قلبی بررسی میشود.
بیماری آریتمی قلبی چیست؟
ریشه واژه آریتمی از یک اصطلاح یونانی است. ” آ ” در این واژه به معنای فقدان و نبودن است پس آریتمی یعنی از دست دادن ریتم. در واقع این بیماری باعث اختلال در عملکرد قلب و عرضه مناسب خون به اندامها میشود.
علائم آریتمی قلبی چیست؟ (نشانه های ضربان قلب نامنظم)
آریتمی قلبی ممکن است به طور ناگهانی ظاهر شود و نیاز به توجه فوری پزشکی داشته باشد. همچنین این بیماری می تواند عوارض جدی برای سلامتی شما داشته باشد. در ادامه، به بررسی علائم و نشانه های آریتمی قلب میپردازیم تا به شما در شناسایی این بیماری و مدیریت درست آن کمک کنیم. علائم شایع این بیماری قلب عبارتند از:
- تپش قلب: احساس تپش قلب یا لرزش در قفسه سینه
- ضربان قلب نامنظم: ضربان قلبی که خیلی سریع، خیلی کند یا نامنظم است.
- سرگیجه یا غش: احساس سرگیجه یا غش کردن
- تنگی نفس: تنگی نفس، به خصوص هنگام فعالیت
- درد قفسه سینه: درد قفسه سینه، که ممکن است مانند فشار، سوزش یا درد باشد.
- خستگی: احساس خستگی غیرمعمول
- غش کردن
- استرس و اضطراب
- عرق کردن زیاد
اگر هرگونه علائم بالا را بهصورت ناگهانی احساس کردید، باید هرچه سریع تر به پزشک مراجعه کنید. زیرا برخی از انواع این بیماری قلبی میتواند سبب مرگ شود.
علت های آریتمی قلب کدامند؟
تعداد ضربان قلب سالم باید در محدوده ای طبیعی و مناسب برای هر فرد باشد. به طور کلی، ضربان قلب سالم باید در حدود 60 تا 100 ضربه در دقیقه باشد. این محدوده به عنوان نرمال و سالم شناخته میشود و نشان دهنده عملکرد بهینه و سلامت قلب است. اما برخی عوامل سبب ضربان قلب نامنظم می شوند. عوامل شایع آریتمی قلبی عبارتند از:
-
بیماری های قلبی
بیماری قلبی یکی از علت های مهم آریتمی قلبی هستند. بیماری های قلبی مانند بیماری عروق کرونر، نارسایی قلبی و بیماری دریچه قلبی از جمله شایع ترین این نوع بیماری قلب هستند.
-
فشار خون بالا
یکی دیگر از علت های این بیماری قلبی فشار خون بالا است. فشار خون بالا میتواند به عضله قلب آسیب برساند و منجر به این نوع بیماری قلبی شود.
-
دیابت
دیابت نیز می تواند دلیلی برای این نوع بیماری قلبی باشد. دیابت میتواند اعصاب و رگ های خونی را در سراسر بدن، از جمله قلب، تحت تاثیر قرار دهد و به آریتمی منجر شود.
-
بیماری تیروئید
پرکاری تیروئید و کم کاری تیروئید هر دو میتوانند موجب آریتمی قلبی شوند. چون پرکاری تیروئید و کم کاری تیروئید میتوانند بر ضربان قلب تأثیر بگذارند و منجر به آریتمی شوند.
-
مصرف دارو
برخی از داروها، مانند داروهای ضد افسردگی، داروهای استنشاقی برای آسم و داروهای بدون نسخه برای سرماخوردگی و آلرژی، میتوانند عوارض جانبی داشته باشند که منجر به آریتمی شود.
-
مصرف مواد مخدر و الکل
همانطور که می دانید، بهطور کلی مصرف دخانیات و الکل برای سلامتی ضرر دارند. همچنین مصرف مواد مخدر و الکل میتواند ضربان قلب را مختل کند و منجر به آریتمی شود.
-
استرس و اضطراب
همانطور که استرس و اضطراب می توانند بر روی تمام ارگان های بدن تاثیر منفی بگذارند، استرس شدید نیز میتواند ضربان قلب را افزایش دهد و منجر به آریتمی در برخی افراد شود.
-
سن
سن می تواند یکی از عوامل رایج برای این نوع بیماری قلبی باشد. خطر ابتلا به آریتمی قلبی با افزایش سن بیشتر میشود.
-
سابقه خانوادگی
سابقه خانوادگی یا همان ژنتیک، از علل های دیگر این بیماری قلبی است. اگر سابقه خانوادگی آریتمی قلبی دارید، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به این عارضه هستید.
آریتمی قلبی چگونه تشخیص داده می شود؟
پزشک شما می تواند با پرسیدن سوالات در مورد سابقه پزشکی شما، معاینه فیزیکی و انجام آزمایشاتی، این بیماری قلبی را تشخیص دهد. برخی از آزمایشاتی که ممکن است برای تشخیص آریتمی قلبی استفاده شوند عبارتند از:
-
الکتروکاردیوگرافی (نوار قلب)
نوار قلب روشی ساده و غیرتهاجمی است که فعالیت الکتریکی قلب را ثبت میکند. این روش اطلاعات مفیدی را در مورد موارد زیر به پزشک میدهد:
- سرعت و ریتم ضربان قلب
- منشأ و مسیر سیگنال های الکتریکی در قلب
- وجود ناهنجاری ها در هدایت سیگنال های الکتریکی
نوار قلب در تشخیص و بررسی انواع مختلف این بیماری قلبی از جمله موارد زیر کاربرد دارد:
- تشخیص فیبریلاسیون دهلیزی، شایع ترین نوع آریتمی قلبی
- تشخیص تاکی کاردی و برادی کاردی (ضربان قلب سریع یا آهسته)
- تشخیص بلوک های قلبی که میتوانند باعث اختلال در هدایت سیگنال های الکتریکی در قلب شوند.
- ارزیابی اثربخشی داروها و درمانهای آریتمی قلبی
-
تست استرس
انجام ورزش میتواند بر روی آریتمی ها تأثیر داشته باشد. از تست استرس برای تشخیص آریتمی ها در شرایط ورزشی استفاده میشود.
-
تست میز شیب
تست میز شیب برای بررسی علل غش کردن ضربان قلب مورد استفاده قرار میگیرد. بیمار روی یک میز دراز کشیده و ضربان قلب و فشار خون او کنترل میشود.
-
اکوکاردیوگرافی (اکو قلب)
اکو قلب یک روش تصویربرداری غیرتهاجمی است که با استفاده از امواج صوتی، تصاویر دقیقی از ساختار و عملکرد قلب ارائه میدهد. این روش اطلاعات ارزشمندی را در مورد موارد زیر به پزشک میدهد:
- اندازه و شکل حفرههای قلبی
- ضخامت و عملکرد دریچههای قلبی
- قدرت پمپاژ قلب
- وجود ناهنجاریهای مادرزادی قلبی
- لختههای خونی در قلب
- مایع اضافی در اطراف قلب (پریکاردیت)
-
مانیتور هولتر
این دستگاه فعالیت قلب شما را به مدت 24 یا 48 ساعت ثبت می کند. همچنین این دستگاه کوچک و قابل حمل است.
-
آزمایش خون
این آزمایشات می توانند برای بررسی عدم تعادل الکترولیت ها یا سایر مشکلاتی که می تواند باعث آریتمی قلبی شود، انجام شوند.
برای انجام این آزمایشها می توانید با نرس کو مرکز پزشکی و پرستاری در منزل یزد، تماس بگیرید.
روش های پیشگیری از آریتمی قلبی
شما میتوانید با انجام برخی از تغییرات در سبک زندگی خود به کاهش خطر ابتلا به این نوع بیماری قلبی کمک کنید. روش های پیشگیری از آریتمی قلبی عبارتند از:
-
کنترل فشار خون
اگر فشار خون بالا دارید، با پزشک خود در مورد راه های کنترل آن صحبت کنید. کاهش فشار خون و یا کنترل آن تاثیر زیادی در پیشگیری از آریتمی قلبی دارند.
-
کنترل دیابت
اگر دیابت دارید، قند خون خود را به طور منظم کنترل کنید و از یک رژیم غذایی سالم و برنامه ورزشی پیروی کنید. کنترل دیابت می تواند سبب پیشگیری از ضربان قلب نامنظم شود.
-
حفظ وزن سالم
حفظ وزن سالم برای پیشگیری از تمام بیماری های قلبی موثر است. اگر اضافه وزن دارید یا چاق هستید، بهتر است وزن خود را با روش های مختلف کاهش دهید.
-
ترک سیگار
از سیگار کشیدن پرهیز کنید و یا مصرف دخانیات را کاهش دهید. زیرا سیگار کشیدن خطر ابتلا به بیماری قلبی و آریتمی را افزایش میدهد.
-
کاهش مصرف الکل
مصرف زیاد الکل میتواند به قلب آسیب برساند و منجر به آریتمی شود. پس بهتر است مصرف الکل را قطع کنید و یا آنرا کاهش دهید.
-
مدیریت استرس
همانطور که قبلا گفته شد، استرس و اضراب به شدت برای قلب مضر هستند. استرس را با روش های سالم مانند ورزش، یوگا یا مدیتیشن مدیریت کنید.
-
معاینات منظم
برای معاینات منظم به پزشک خود مراجعه کنید تا هر گونه بیماری زمین های که میتواند منجر به آریتمی شود، تشخیص داده شود و درمان شود.
درمان آریتمی قلبی چیست؟
درمان مناسب برای ضربان نامنظم قلب به نوع، شدت و علت آریتمی بستگی دارد. در این جدول به طور خلاصه به برخی از روش های رایج درمان ضربان قلب نامنظم اشاره شده است:
| روش درمان | توضیح | مزایا | معایب |
| داروها | شامل داروهای مختلف ضد آریتمی، داروهای کنترل کننده فشار خون، داروهای رقیق کننده خون و … | غیرتهاجمی، قابل تنظیم با توجه به نیاز بیمار، مؤثر در بسیاری از انواع آریتمی | ممکن است عوارض جانبی داشته باشد، در برخی موارد ممکن است موثر نباشد |
| ابلیشن کاتتر | استفاده از امواج رادیویی یا گرما برای از بین بردن بافت قلبی که باعث آریتمی میشود. | محدود بودن تهاجم، موفقیت بالا در برخی از انواع آریتمی | نیاز به بیهوشی، خطر عوارض جانبی مانند خونریزی یا عفونت |
| دستگاه های کاشتنی | شامل ضربان ساز، دفیبریلاتور داخلی و … | کنترل موثر ضربان قلب و ریتم قلب، بهبود کیفیت زندگی | نیاز به جراحی برای کاشت دستگاه، خطر عوارض جانبی مانند عفونت یا جابجایی دستگاه |
| جراحی | در موارد خاص مانند ناهنجاری های مادرزادی قلبی یا آسیب شدید عضله قلب | درمان قطعی برخی از انواع آریتمی | نیاز به جراحی قلب باز، خطر عوارض جانبی مانند عفونت یا خونریزی |
عوارض و خطرات آریتمی قلبی چیست؟
اگرچه در بسیاری از موارد آریتمی قلبی قابل درمان است، اما در صورت عدم درمان یا درمان نامناسب، میتواند عوارض و خطرات جدی برای سلامتی به همراه داشته باشد.
-
سکته مغزی
آریتمی قلبی، به ویژه فیبریلاسیون دهلیزی، میتواند خطر تشکیل لخته خونی در قلب را افزایش دهد. این لخته ها میتوانند به مغز سفر کرده و باعث سکته مغزی شوند.
-
نارسایی قلبی
اگر این بیماری برای مدت طولانی ادامه یابد، می تواند عضله قلب را ضعیف کرده و منجر به نارسایی قلبی شود. نارسایی قلبی زمانی است که قلب به طور مؤثر خون را پمپاژ نمیکند.
-
حمله قلبی
برخی از انواع آریتمی قلبی، مانند تاکی کاردی بطنی، می توانند خطر ابتلا به حمله قلبی را افزایش دهند.
-
غش و از حال رفتن
این نوع بیماری قلبی می تواند باعث کاهش جریان خون به مغز شده و منجر به غش و از حال رفتن شود.
-
مرگ ناگهانی
در برخی موارد، آریتمی، به ویژه فیبریلاسیون بطنی، میتواند منجر به مرگ ناگهانی شود.
سوالات مطرح آریتمی قلب
-
چه تغییراتی در سبک زندگی سبب جلوگیری از آریتمی قلبی می شوند؟
برای اینکه خطر ابتلا به آریتمی قلب را کاهش دهید، چند تغییر در سبک زندگی وجود دارد:
- رژیم غذایی سالم:
- از مصرف چربی های اشباع شده و نمک خودداری کنید تا فشار خون خود را کنترل کنید.
- برای افزایش مصرف امگا ۳، دو تا سه بار در هفته ماهی بخورید.
- ورزش منظم: فعالیت بدنی منظم برای سلامت کلی و سلامت قلب شما مهم است. ورزش می تواند از بسیاری از شرایطی که آریتمی را پیچیده می کند، از جمله چاقی، دیابت، بیماری قلبی و حتی سرطان جلوگیری کند.
- کاهش وزن: حفظ وزن سالم خطر ابتلا به آریتمی را کاهش می دهد.
- کاهش استرس: استرس می تواند سبب این عارضه قلبی شود. تکنیک های مدیریت استرس مانند یوگا، مدیتیشن و تنفس عمیق را امتحان کنید.
- ترک سیگار: سیگار کشیدن خطر ابتلا به بسیاری از بیماری های قلبی از جمله آریتمی را افزایش می دهد.
- کافئین و الکل را محدود کنید: کافئین می تواند ضربان قلب را افزایش دهد و الکل می تواند فشار خون را بالا ببرد. هر دوی این عوامل می توانند باعث آریتمی شوند.
-
آیا توصیه های غذایی برای کاهش خطر آریتمی قلب وجود دارد؟
بله، برخی از توصیه های غذایی برای کاهش خطر آریتمی قلب عبارتند از:
- کاهش مصرف چربی های اشباع شده و ترانس: این چربی ها می توانند سطح کلسترول بد (LDL) را افزایش دهند که خطر بیماری عروق کرونر را افزایش می دهد.
- مصرف زیاد میوه، سبزیجات و غلات کامل: این مواد غذایی سرشار از ویتامین ها، مواد معدنی و فیبر هستند که همگی برای سلامت قلب مفید هستند.
- مصرف ماهی های چرب: ماهی های چرب مانند ماهی سالمون، قزل آلا و تن حاوی اسیدهای چرب امگا ۳ هستند که برای سلامت قلب مفید هستند.
-
برای چکاپ سلامتی قلب چه مدت یکبار باید پزشک مراجعه کرد؟
دفعات مراجعه به پزشک برای چکاپ قلب به سن، سلامت کلی و سابقه پزشکی شما بستگی دارد. با پزشک خود در مورد اینکه چند بار در سال باید برای چکاپ قلب مراجعه کنید، صحبت کنید.
-
آیا استرس سبب آریتمی قلبی می شود؟
بله، استرس می تواند سبب آریتمی قلب شود. استرس هورمون هایی ترشح می کند که می تواند باعث افزایش ضربان قلب و فشار خون شود. این تغییرات می توانند باعث آریتمی شوند.
برای مدیریت استرس، تکنیک های آرام سازی مانند یوگا، مدیتیشن و تنفس عمیق را امتحان کنید. گذراندن وقت در طبیعت، معاشرت با دوستان و عزیزان و انجام فعالیت هایی که از آنها لذت می برید نیز می تواند به کاهش استرس کمک کند.
آریتمی قلبی میتواند نگران کننده باشد، اما با پیروی از یک سبک زندگی سالم و مراقبت های پزشکی مناسب، میتوان خطر آن را کاهش داد. اگر علائمی مانند تپش قلب یا سرگیجه را تجربه میکنید، می توانید برای درمان و انجام آزمایشات در نرس کو مرکز پزشکی و پرستاری در منزل یزد، وقت خود را رزرو کنید.
