تنقیه یا انما یک نوع درمان برای مشکل یبوست است. یبوست مشکلی شایع است که افراد در هر سنی می توانند به آن دچار شوند. در حالی که تغییرات در رژیم غذایی و سبک زندگی، مانند افزایش مصرف فیبر و مایعات، ورزش منظم و اجابت مزاج به موقع، اغلب برای درمان یبوست کافی است، در برخی موارد ممکن است به اقدامات بیشتری مانند تنقیه یا انما نیاز باشد.
در ادامه این مقاله از نرس کو مرکز پزشکی و پرستاری در منزل یزد، به بررسی انواع انما، کاربردها، مزایا و معایب هر نوع، و همچنین موارد منع مصرف آنها می پردازیم.
تنقیه یا انما چیست؟
انما یا تنقیه به فرآیند تزریق مایع به داخل راست روده از طریق مقعد برای تحریک حرکات روده و رفع یبوست گفته می شود. این روش به طور معمول برای رفع یبوست موقت و شدید، آمادهسازی روده برای برخی از معاینات پزشکی یا جراحی و همچنین برای تخلیه مواد مخدر یا سموم از بدن استفاده می شود.
مایع انما معمولاً از آب ولرم، نمک و گاهی اوقات از ملین ها، روغن زیتون یا قهوه تشکیل شده است. نوع مایع انما با توجه به هدف استفاده از آن تعیین می شود. تزریق مایع انما به دیواره های روده تحریک می کند و باعث افزایش حرکات روده و در نهایت به دفع مدفوع سخت می شود.
انواع تنقیه برای درمان یبوست چیست؟
انواع تنقیه برای درمان یبوست مختلف است و هرکدام کاربردهای خاصی دارد. در ادامه آنها را ذکر می کنیم. سه نوع اصلی انما وجود دارد:
- انمای پاکسازی: این نوع روش درمانی برای تخلیه کامل روده بزرگ استفاده می شود و معمولاً قبل از انجام برخی از معاینات پزشکی مانند کولونوسکوپی تجویز می شود.
- انمای درمانی: این نوع روش برای تحریک حرکات روده و رفع یبوست استفاده می شود.
- انمای حفظ رطوبت: این نوع روش درمان برای جلوگیری از کم آبی بدن در افرادی که قادر به نوشیدن مایعات کافی نیستند، استفاده می شود.
مزایای انما کدامند؟
این روش درمانی شامل برخی مزایا نیز هست. این مزایا عبارتند از:
- این روش درمان می تواند به سرعت باعث رفع یبوست شود.
- همچنین این روش برای افرادی که نمی توانند از راه دهان دارو مصرف کنند، مفید است.
- این روش آمادگی روده را برای برخی از معاینات پزشکی به خوبی انجام می دهد.
آیا تنقیه معایب دارد؟
مانند هر روش درمانی، این روش نیز ممکن است که معایبی داشته باشد. برخی از این معایب و عوارض احتمال عبارتند از:
- انما می تواند باعث نفخ، گرفتگی عضلات و اسهال شود.
- استفاده مکرر از این روش می تواند به اعتیاد منجر شود و به عضلات روده آسیب برساند.
- همچنین این روش درمانی می تواند باعث عدم تعادل الکترولیت ها در بدن شود.
انما چگونه انجام می شود؟
انما را می توان در محیط بیمارستان یا در خانه انجام داد. برای انجام انما در خانه، به یک ست انما، مایع انما، حوله، محل مناسب و کمک فرد دیگری (در صورت نیاز) نیاز دارید. مراحل انجام انما به شرح زیر است:
-
آماده سازی
- ابتدا دست های خود را به طور کامل بشویید.
- سپس ست انما را طبق دستورالعمل تولید کننده آماده کنید.
- مایع انما را به دمای ولرم (حدود 37 درجه سانتیگراد) برسانید.
-
قرار گرفتن بدن در حالت مناسب
- به پهلو دراز بکشید و زانوهای خود را به سمت قفسه سینه خم کنید.
- می توانید از یک بالش برای راحتی بدن خود استفاده کنید.
- حمایت از سر و شانه های خود استفاده کنید.
-
قرار دادن لوله انما
- لوله انما را با ژل روان کننده آغشته کنید.
- سپس به آرامی لوله را از طریق مقعد وارد راست روده کنید.
- حدود 5 تا 10 سانتی متر از لوله را داخل راست روده قرار دهید.
-
تزریق مایع انما
- کیسه حاوی مایع انما را به ارتفاعی بلندتر از بدن خود آویزان کنید.
- شیر کنترل جریان را باز کنید.
- در صورت احساس درد یا گرفتگی، تزریق را متوقف کنید و با پزشک خود مشورت کنید.
-
تخلیه انما
- پس از تزریق تمام مایع انما، شیر کنترل جریان را ببندید. لوله انما را به آرامی از راست روده خارج کنید. به پهلو دراز بکشید و چند دقیقه صبر کنید تا مایع انما اثر کند. سپس به دستشویی بروید و مدفوع را دفع کنید.
جایگزین های انما چیست؟
در برخی موارد، می توان از جایگزین های انما برای درمان یبوست استفاده کرد. این جایگزین ها شامل موارد زیر هستند:
- افزایش مصرف فیبر: فیبر به افزایش حجم مدفوع و نرم شدن آن کمک می کند. منابع خوب فیبر شامل میوه ها، سبزیجات، غلات سبوس دار و حبوبات هستند.
- نوشیدن مایعات کافی: کم آبی بدن می تواند باعث یبوست شود. بنابراین، نوشیدن مایعات کافی به خصوص آب به جلوگیری از یبوست کمک می کند.
- ورزش منظم: ورزش منظم به تحریک حرکات روده و رفع یبوست کمک می کند.
- ملین ها: ملین ها داروهایی هستند که به نرم شدن مدفوع و آسان شدن دفع آن کمک می کنند. ملین ها را می توان بدون نسخه از داروخانه خریداری کرد.
سوالات مطرح تنقیه یا انما برای درمان یبوست
-
آیا تنقیه برای همه مناسب است؟
خیر، تنقیه برای همه افراد مناسب نیست. در حالی که این روش درمانی می تواند برای تسکین یبوست موقت مفید باشد، استفاده منظم از آن می تواند مضر باشد.
افرادی که نباید از این روش استفاده کنند عبارتند از:
- افراد مبتلا به بیماری های التهابی روده (IBD) مانند بیماری کرون یا کولیت اولسراتیو: این روش درمان می تواند علائم IBD را بدتر کند.
- افراد مبتلا به دیورتیکولوز: دیورتیکولوز وضعیتی است که در آن کیسه های کوچک در دیواره روده بزرگ ایجاد می شود. این روش درمانی می تواند باعث التهاب و عفونت این کیسه ها شود.
- افراد مبتلا به انسداد روده: همچنین این روش می تواند انسداد را بدتر کند.
- زنان باردار: این روش می تواند باعث انقباضات رحمی و زایمان زودرس شود.
- کودکان خردسال: این روش درمان می تواند برای کودکان خردسال خطرناک باشد، زیرا آنها ممکن است نتوانند مایع را به درستی نگه دارند یا عوارض جانبی را تجربه کنند.
- خونریزی مقعدی: افراد دارای خونریزی مقعدی نباید از این روش درمانی استفاده کنند.
- زخم روده: افراد دارای زخم روده نباید از این روش درمانی استفاده کنند.
-
چند بار میتوان از تنقیه استفاده کرد؟
تعداد دفعات استفاده از این روش به شرایط شما بستگی دارد. به طور کلی، استفاده از تنقیه بیش از دو بار در روز توصیه نمی شود. استفاده بیش از حد از این روش درمانی می تواند منجر به وابستگی، کم آبی بدن و عدم تعادل الکترولیت شود.
-
آیا میتوان از مواد طبیعی برای تنقیه استفاده کرد؟
بله، می توانید از برخی مواد طبیعی برای این روش استفاده کنید. برخی از مواد طبیعی رایج برای این روش درمان عبارتند از:
- قهوه: کافئین موجود در قهوه می تواند به تحریک روده بزرگ و ایجاد حرکت روده کمک کند.
- سرکه سیب: سرکه سیب می تواند به تعادل سطح pH روده بزرگ و تسکین یبوست کمک کند.
- آب نمک: آب نمک می تواند به تسکین التهاب و تحریک روده بزرگ کمک کند.
- آلوئه ورا: آلوئه ورا می تواند به مرطوب کردن روده بزرگ و تسکین یبوست کمک کند.
-
چه زمانی باید برای درمان یبوست توسط انما به پزشک مراجعه کرد؟
اگر یبوست شما شدید یا مداوم است، یا اگر با علائم دیگری مانند درد شکم، خونریزی مقعدی یا کاهش وزن همراه است، باید به پزشک مراجعه کنید. پزشک شما می تواند علت یبوست شما را تعیین کند و بهترین درمان را برای شما توصیه کند.
در اینجا چند علامت وجود دارد که نشان می دهد باید برای یبوست به پزشک مراجعه کنید:
- یبوست بیش از سه روز
- مدفوع سفت و خشک
- دشواری در دفع مدفوع
- درد شکم
- خونریزی مقعدی
- کاهش وزن بدون دلیل
- احساس سیری بعد از دفع مدفوع
- احساس تخلیه ناقص روده
انما می تواند یک روش موثر برای درمان یبوست موقت باشد. با این حال، مهم است که قبل از استفاده از آن با پزشک خود مشورت کنید و از معایب و مزایای آن آگاه باشید. در بیشتر موارد، می توان یبوست را با تغییرات در رژیم غذایی و سبک زندگی به طور طبیعی درمان کرد. برای کسب اطلاعات بیشتر و همچنین شروع روند درمان می توانید با نرس کو مرکز پزشکی و پرستاری در منزل یزد،تماس بگیرید.
